ابوالفضل علیمحمدی

رازی است که آن نگار می داند چیست

                                           رنجی است که روزگار می داند چیست

آنی که چو غنچه در گلو خونم از اوست

                                            من دانــم و شــــهریار می داند چیست

                                                                                   کلیات نیما ص 530

این چه سر و چه راز مگویی است که نــیما جز شهریار همدردی دیگر بر شناخت آن

نمی یابد؟و این چه تاکید بر کتمان سری است که شهریار بر نیما می کند؟

نـــیما غم دل گو که غریبـــانه بگرییم

                                          سر پیــش هم آریم و دو بیگـــانه بگرییم

                                                                    کلیات شهریار جلد یک ص 114

آیا شــهریار و نیما علیرغم تفاوت در سبک و زبان و نگرش،دو درد آشنای دیرین اند؟

یا دو بیگانه ی نا آشنا ؟

در موارد غرابت و بیـــگانگی این دو شاعر از همدیگر، بسیار نوشــته اند،امــا در باب

 همدلی ها،وســواسها و هراسهای مشــترک این دو هنرمند توطئه ی سکوت راه

 انداختند.به ویژه برخی از نو اندیشــان نو اندیش تر از نیما و تجددگرایان متجددتر از

 ایشان،نقش شهریار را در شکل گیری و معرفت آثار نیما به عمد فراموش کرده اند.

امید است که این مقاله بتواند ریشه ی همدردی های و همدلی های این دو شاعر

صاحب سبک را عرضه نماید. منظومه ی مسمط گونه ی"افسانه" که نقطه ی آغازی

بر شعر معاصر فارسی شمرده می شود،در دی ماه سال 1301توسط نیــما یوشیج

سروده شد.در آن سال شهریار در تهران می زیست. تهرانی که یک سال از کودتای

رضاخان را پشت سر گذاشته و سایه ی سنگینـش را در تمام زوایای خویش، حتی

در محافل ادبی تجربه می کرد.

برای مشاهده متن کامل بر روی (( ادامه متن )) کلیک کنید

 ابوالفضل علیمحمدی

پس از کودتای 28 مرداد 1332 و دستگیری نــیمایوشیج، مقتــضیات زمانه، کاری کرد

که نــیما نتواند گفته هایش را به روشنی با مردم در میان بگذارد و همین ترس و بیم

بود که گفتـــه هایش را پیــچیده تر از آنکه همه ی مردم بتوانند بفهمند، بــوجود آورد.

مهمترین خصوصیت هنر و ادب این دوران که رژیم ابتدا ناخواسته و سپس آگاهانه به

آن دامن میزد،تـفکیک آن به دو بـخش مردمی و روشنفکرانه بود، به این ترتیب حرکت

اصــلی و اثرگذار هــنر و ادبــــیات،چندان پیــچیده شد که از مردم به دور افتاد. رژیـم

شادمــانه این تــفکیک را پـذیرا بود، چرا که مــطمئن بود روشـــنفکران هیچ گونه هم

سخنی با مردم نخواهد یافت.(9)

جلال آل احـــمد در مــقاله ی "مشکل نیمایوشیج"  به صــراحت می نویسد: عــالم

سیاست تنها با توجه به جنبه ی تخریبی کار نیما به او بال و پر می دهد و اورا ناچار

می کند که به کار خود پیچیدگی بیشتری دهد (10) شـهریار نیز با اشــاره به آخرین

دیــدار خود که در سال 1337 در تــبریز انجام گرفته بود به اقرار خود نـــیما در این باب

اشاره ها کرده است.(11)

شــهریار به رغم تاثــیری که از نـــیما پذیرفته بود، زیر این پــیچیدگی در زبان نـرفت و

اســـتقلال هـــنری و شـــعری خود را هـــمچنان پـــس از ســـال 1330،حفظ کرد. او

که عشق به طبیعت و یک نوع فانتزی تخیلی را از نیما آموخته بود زبان مردمی خود را

فــراموش نکرد.او در ســـال ۱۳۳۰، مـــنظومه ی"حیدر بابایه ســـلام" را که در ســطح

بــسیار وسیعی در داخـــل و خارج کـــشور با تــوده های مـــحروم شـــهر و روســـتا

ارتـــباط عاطفی بر قـــرار کرده بـــود،سرود. اگــــر نه فریاد ستم ستیز روستائیان،

دست کم صدای دردمندانه و آه و حسرت با آنان هست.(12)

 حسین منزوی

اشاره: زنده‌یاد «حسین منزوی» در دهه‌ی شصت از مصادیق بارز غریب در وطن بود. دهه‌ای که می‌باید اوج آثار او را در هیأت نشر می‌دیدیم و می‌خواندیم؛ تنها به ندرت می‌شد اثری از او را در گوشه و کنار نشریه یا روزنامه‌ای دید و خواند. شاعر بزرگی که در دهه‌ی پنجاه برنده‌ی جایزه‌ی فروغ شده و از سرآمدان و یا درست‌تر بگوییم سرآمد غزل امروز بود. در آن سال‌ها مقاله‌ای درباره‌ی «شهریار و نیما» با عنوان «دو مرغ بهشتی» و با نام مستعار «حسین پورزنجانی» در کیهان فرهنگی سابق منتشر شد که شنیده می‌شد کار حسین منزوی است. سبک و سیاق نثر نیز اگر تأمل شود، نشان از درستی این نظر دارد. با آرزوی چاپ مناسب همه‌ی آثار آن شاعر فقید به صورت دقیق و درست «دو مرغ بهشتی» را با هم می‌خوانیم.

 درباره‌ی «نیما» نوشتن، برای راقم این سطور همیشه مشکل بوده است، به همان دلیل که نوشتن درباره‌ی «دریا» مشکل است. عظمت ابعاد غول‌آسای دریا، اجازه‌ی ساده­نگری و سهل­انگاری نمی­دهد. این گودال کوچکی نیست که با نگاهی نه چندان دقیق، عرض و طول و عمقش را به تخمین دریابی، این دریاست که برای شناختش باید، دلِ به دریا زدن داشته و تازه خطر غرق شدن را نیز پیشاپیش بر خود هموار کرده باشی. به هر حال قصدم این است که درباره‌ی نیما بنویسم و رابطه­اش با یک شاعر بزرگ دیگر. یعنی کار مشکل­تر است؟ به نظر می­رسد که هر چند آن دیگری، نیما نیست و دریا نیست، اما دور از انصاف خواهد بود اگر، شاعر بزرگ ندانیم‌اش. اما بزرگی نیز، چون بیش‌تر مفاهیم اعتباری، نسبی است؛ بزرگ و بزرگ‌تر و بزرگ‌ترین داریم و به همین اعتبار می­توانیم، دریا، دریاتر و دریاترین نیز داشته باشیم. چه غم که اساتید ایراد بگیرند که اسم را به جای صفت نشانده است.

«شهریار» شاعر بزرگی است، شاید آخرین شاعر بزرگ از نسل شاعران کهن ــ‌کهن را به اعتبار گرایش به سنت‌های شعر گذشته به کار می­برم‌ـ غزل‌های او، از نمونه­های شیرین و پرشور غزل فارسی است با هویتی خاص خود. یعنی می­توانیم در کنار غزل سعدی، غزل حافظ، غزل صائب، فی­المثل غزل شهریار را هم داشته باشیم و البته بدون آن‌که غرض در یک حد و یک افق دانستن این با آن‌های دیگر در میان بوده باشد. اما این تمام داستان شعر شهریار نیست و با وجود غزل‌های درخشانی که این شاعر دارد، چهره‌ی موفق­تر او را باید در برخی شعرهای دیگرش جست‌وجو کرد.

در «افسانه شب»، «دو مرغ بهشتی»، «مومیایی»، «ای وای مادرم» و بیش از همه، در «هذیان دل» که این آخری را باید بهترین شعر شهریار و از زیباترین شعرهای معاصر دانست و در همین‌جاست که شهریار با نیما رابطه برقرار می­کند. شهریار آن‌چنان که خود گفته است، در حال خواندن حافظ، با «افسانه»‌ی نیما برخورد می‌کند و این برخورد چنان اثری بر او می­نهد و چنان دگرگونش می­سازد که «حافظ» را به سویی می­نهد و غرق دنیای افسانه و شعر نیما می­شود:

حسین منزوی

«دو مرغ بهشتی» نخستین تحسینی است که شهریار نثار نیما می­کند اما تنها و آخرین نیست. پس از این منظومه، شهریار باز هم در شعر خود، نیما را و شعر نیما را می­ستاید. تا آن‌جا که به یاد دارم شهریار دو غزل برای نیما دارد که یکی گفت‌وگویی با نیماست و دیگری مرثیه­ای برای نیما. جز این دو غزل، گه‌گاه نیز این‌جا و آن‌جا، و به مناسبت‌هایی در شعرش یادی از نیما کرده است از جمله در غزلی که با مطلع:

ای دل به ساز عرش اگر گوش می­کنی

از ساکنان فرش فراموش می­کنی

غزلی که شهریار در آن با نیما گفت‌وگو و درددل می­کند در نوع خود از زیباترین و پرشورترین غزل‌های شهریار است و می­توان گفت روایت دیگری است از قصه‌ی «دو مرغ بهشتی» و البته با لحنی تلخ­تر و یأسی عمیق­تر. این‌جا نیز، شاعر از تنهایی خود و نیما در زمانه و در میان مردمی که به ظاهر از تیره و تبار آن دو­اند، اما باطناً از دودمانی دیگر، سخن می­گوید، تواضع شاعرانه‌ی شهریار نسبت به نیما در این غزل نیز هم‌چنان نمودار است؛ به ویژه در بیت دوم: این غزل را در ضمن جزو نادر غزل‌های شهریار می­توان شمرد که هم بیان حالت است و هم حال و هوایی اجتماعی دارد:

حسین منزوی

دایره‌ی تأثیر نیما بر شعر شهریار، تنها به همین چند شعر محدود نمی­شود. این‌ها که گفته شد بازتاب‌های مستقیم حضور نیما در شعر و شخصیت شاعرانه‌ی شهریار بود. پژواک‌های غیرمستقیم صدای رسای نیما را در شعر شهریار، باید در جا به جای دفترش سراغ کرد.

در منظومه‌ی بسیار درخشان «هذیان دل»، در شعر «قهرمانان استالین گراد»، در مثنوی «افسانه‌ی شب» و قطعه‌ی «در جستجوی پدر و ...»

بیش از این‌ها در شعرهای آزاد شهریار: «پیام به انیشتین»، «ای وای مادرم»، «نقاش» و «مومیایی» که این آخری یکی از زیباترین شعرهای آزاد شهریار است و چه دلیلی از وجود این شعرها قاطع­تر، برای آن‌که به پذیرفتن اوزان نیمایی و کوتاه و بلندی مصراع‌ها و تغییر در نقش سنتی قافیه و نزدیک کردن زمان به لحن طبیعی گفت‌وگو، که پیشنهادهای اساسی نیما به شعر جدید فارسی است، از جانب شهریار پی ببریم، پاره­ای از شعر «مومیایی» را نقل می­کنم. ببینید چه قدر تصاویر زنده و تأثرات تازه و زبان ساده و وزن به طبیعت کلام نزدیک است:

قهوه­خانه، سوت و کور

زانوی سکو گرفته در بغل

در خمار مزمن خود چرتکی

پنجره، خمیازه‌کش

در خمار یک غزل، یک پنجه­ساز

چشم کاشی­های ابلق، خوابناک

از شکاف در به هر جان کندنی است

باز چشمک می­زنند

یک درخت بیدمجنون سر به زیر

زل زده در جوی آب، اندیشه­ناک

حال ممکن است این سؤال مطرح شود که آیا رابطه‌ی شاعرانه‌‌ی نیما و شهریار، صرفاً رابطه­ای یک طرفه بوده است؟ آیا شهریار در این زندگی خاص، نتوانسته است تأثیری بر نیما و شعرش بنهد؟

 واي يارب دلي بود نيما                             تكه و پاره خونين و مالين

پاي شمع شبستان دو شاعر                    تنگ هم چون دو مرغ دلاويز

مهر بر لب ولي چشم در چشم                 با زبان دلي سحرآميز

خوش به گوش دل هم سرايند                   دلكش افسانه‌هاي دل‌انگيز

ليك بر چهره‌ها هلة غم

آغاز پيدايش شعر نوين زبان فارسي بود. «امين اسفندياري» نيما يوشيج اولين منظومة خود به نام «خانوادة سرباز» را (كه از كمتر شهرتي برخوردار شد) به وسيلة انتشارات خيام به طبع رسانده بود. وي به علت آن كه اكثراُّ به مسقط‌الرأس خود در «يوش» مازندران رفت و آمد داشت، كمتر به كتابخانه مراجعه مي‌نمود. شهريار جوان نيز كه اولين مجموعة غزليات و اشعار خود را به وسيلة همين مؤسسه انتشار داده بود، با نام نيما يوشيج آغاز آشنا شد، ولي در آغاز چندان اشتياقي از خواندن آن منظومه از خود نشان نداد؛ تا اينكه پس از چندي افسانة نيما انتشار يافت. با انتشار اين منظومه چنان حالتي به شهريار دست داد و آنقدر تحت تأثير اين شعر قرار گرفت كه به گفتة پدرم: در حالي كه پاي از سر نمي‌شناخت، مجموعة «افسانة» نيما را تنگ بغل فشرده و در جذبه و شيفتگي خاصي فرو رفته بود كه حاضر نبود حتي لحظه‌اي از آن جدا شود. بالاخره پس از مدتي تصميم گرفت به ديدار نيما به مازندران برود. «كوله‌بار» عشق و «رخت شباني» خود را آماده كرد و راهي ديار همزبان گمشدة خويش شد:

برای مشاهده متن کامل بر روی (( ادامه متن )) کلیک کنید

سوزي نداشت شعر دل‌انگيز «شهريار»

گر...

دكتر ساسان سپنتا

اشعار دلكش و زيباي شهريار سخن، شاعر شيرين كلام معاصر سيد محمدحسين شهريار علاوه بر وصفهاي بديع و جاذب شاعرانه و كاربرد مضامين جديد و تصاوير خيال‌انگيز و رعايت تناسب و هم‌آهنگي (هارمُني) واجهاي زبان فارسي و موسيقي شعر ودارا بودن تجسم شيوة زندگي دل‌انگيز روستائي و مشحون بودن از مفاهيم فرهنگ عامه داراي نكات مهم و اشارات قابل اعتنا از تاريخ هنر معاصر است. شهريار بر خلاف برخي از شعرا كه به علت هوي و هوس و يا به سائقة شهرت طلبي به سرودن شعر پرداخته‌اند، هيچگاه بدون انگيزة معنوي، شعر نسرود و در برخي اشعارش بازتاب همنشيني‌ها و مجالست‌هاي او با هنرمندان برجسته و پرآوازه ملاحظه مي‌شود و آن اشعار واجد مطالب و اشاراتي است كه تشريح آن اشارت خود روشنگر بخشي از تاريخ فرهنگ و هنر دوران معاصر مي‌باشد. هر كدام از اشعار زيباي استاد شهريار با حوادث و زير و بم‌هاي زندگي پرفراز و نشيب او مرتبط است و ازاين نظر هرگاه شأن صدور هر شعر توجيه گردد و سرگذشتها وحوادث عبرت‌انگيزي كه شاعر با اشارتي كنايه‌آميز در خلال اشعارش از آنها ياد كرده است ذكر شود، توضيحات اخيرالذكر در بردارندة شمه‌اي از تاريخ هنر معاصر خواهد شد و اشاراتي كه استاد شهريار به ميان اورده است جهت خوانندة آن اشعار روشن خواهد گرديد.

هنرمنداني كه با شهريار دوست و معاشر بوده‌اند و شاعر در اشعار خود به نام و خصال آنان اشاره كرده است هر كدام در تاريخ هنر ايران چهره‌اي نام آورند و برخي از آنان در اعتلاي فرهنگ و هنر اين مرز و بوم سهم بسزائي داشته‌اند. از آنجا كه شهريار با استاداني در رشتة موسيقي دوست و همنشين بوده است كه برخي مانند: ابوالحسن صبا و محمود تاجبخش در رشتة موسيقي سمت استادي بر نگارندة اين مقاله داشته‌اند و برخي ديگر چون: قمرالملوك وزيري، عبدالله دوامي، علي‌اكبر شهنازي، تاج اصفهاني ـ و تعدادي ديگر از آنها كه شهريار به هنرشان ارج نهاده است ـ محضرشان فيض بخش هنر براي نگارندة اين سطور بوده است كه كمابيش از نزديك با صفات و خلقيات و فراز و نشيب‌هاي فعاليتهاي هنري و ويژگيهاي كار آنان آشنا بوده‌ام، بنابراين آنچه شهريار در آن زمينه سروده و در اشعار خود ياد كرده يا حتي به اشارتي زودگذر بسنده كرده است براي اين بنده، بسي آشنا و ملموس است و از قرائت آن بسي زمينه‌هاي مشترك فكري و احساس بين شهريار و نگارنده يافت مي‌شود كه محصول تداعي روزگار آشنائي با استادان سابق الذكر است. چه بسا مواردي را كه شهريار به كنابه در ذكر حال استاد نام‌آوري در شعر خود آورده است كه مربوط به اوج وحضيض حوادث زندگي آن هنرمند است و چه بسا اشارت تأسف‌انگيز يا ترحم‌انگيزي بر انزواي استادي كرده است كه بر اثر آشنائي با حسب حال آن استاد مصداق ان براي نگارندة اين مقاله روشن است و در اينجا تا آن حد كه حجم مقاله اجازه دهد به توضيح مواردي از آن مي‌پردازم.

برای مشاهده متن کامل بر روی (( ادامه متن )) کلیک کنید

اسد بهرنگي

در دانشسراي مقدماتي درس مي‌خواندم مرحوم «كارنگ» كه آن موقع معلم ما بود،  كتاب «حيدربابايه سلام» را كه تازه منتشر شده بود به كلاس آورد و به بچه‌ها گفت: «حتماُّ اين كتاب رابخريد و بخوانيد.» شاگردان از ايشان خواستند چند شعر از كتاب را بخواند، ولي آن مرحوم گفت: «نه! نميتوانم.» بچه‌ها اصرار كردند. ايشان باز از خواندن كتاب خودداري كردند و گفتند: «حالا اين مانده كه بروند و بگويند فلاني در كلاس شعر تركي خوانده است.» آن وقت بود كه متوجه شديم اين بار «نفوذ سحرآميز مادر و بازگويي‌هاي گذشته‌ها» شاعر را به زبان مادري بازگردانده و منظومه‌اي به زبان تركي آذري سروده است. يا اگر به زبان خود شاعر بگوييم: «آخرين كوكبة اشك وداعم از شعر، منظومة (حيدربابا) و قطعة (اي واي مادرم) را به وجود آورد.»

آن روز من با كتاب «حيدربابايه سلام» به خانه برگشتم و همراه «صمد» شروع به خواندن اشعار كتاب كرديم. اشعار به سادگي تمام گفته شده بود. ما كه تا آن روز شعر تركي غير از كتاب نوحة «قُمري» نخوانده بوديم از ديدن اينهمه سادگي و كلمات خودماني در منظومه در اثر بي‌تجربگي باور نمي‌كرديم كه اين گفته‌‌ها شعر باشند. كتاب را براي پدر، كه با سواد كم‌اش بيشتر اشعار واحد را ازبر بود، خوانديم، او هم باور نكرد كه اين نوشته‌ها شعر باشند.

در آنزمان به سبب محدوديتي كه رژيم براي چاپ كتب تركي قايل بود، غير از كتب «نوحه» و يا كتبي از قبيل «حسين كرد شبستري»، «امير ارسلان نامدار»، «رستم‌نامه» كتاب ديگري چاپ نمي‌شد. البته وحشت رژيم از چاپ كتاب به زبان تركي دو علت داشت. اول اينكه به دنبال خفقان رضاخاني سياست دولت رجعت به گذشتة دور ايران بود و علم كردن شاهان گذشته امثال كوروش كبير و انوشيروان عادل و... و منظور، ايجاد به اصطلاح اتحاد و يگانگي و سوق دادن مردم به طرف «مليت» و «زبان» واحد بود و براي حصول بهاين هدف زبان پرتكلم تركي آذري به نظر متفكرين رژيم خار راه بود و مي‌بايست به نحوي سركوب مي‌شد.دوم اينكه وقتي به تاريخ ادبيات مكتوب و شفاهي آذربايجان نظر مي‌افكندند مي‌ديدند به قول «صمد بهرنگي» سراسر ادبيات آذربايجان «يوموروق» است. خوب. معلوم است اگر اين «يوموروق»ها آزاد گذاشته مي‌شدند چه پيش مي‌آمد.

برای مشاهده متن کامل بر روی (( ادامه متن )) کلیک کنید

علي‌اكبر ترابي

سخن گفتن از «حيدربابا» ـ شعر معروف و جهاني، حيدربابايه سلام ـ سخن گفتن از هزاران روستا يا آبادي اين ديار است با مردمي ساده و سختكوش كه به حيات سراسر تلاش و زحمت طاقت‌فرساي خود در محيطي طبيعي يا مقرون به طبيعت، ادامه مي‌دهند. همچنين سخن گفتن از خود «شهريار» نيز، ه مصداق سخن گفتن از آن گونه هنرمندان و شاعران معدودي است كه عمري همدرد با مردم شهر و روستاي خود زندگي كرده، سپس، زندگي و محيط اجتماعي و طبيعي شهر و روستاي خود را صميمانه وهنرمندان با زبان سحرآميز و افسون كننده به تصوير كشيده‌اند.

به طور مسلم چنين شاعراني، بويژه آناني كه حيات روستايي (آداب و رسوم، غم‌ها و شادمانيظها و كانون‌هاي گرم خانوادگي و مجالس عمومي و خصوصي روستايي را با چيره‌دستي تصوير كرده باشند، در جهان، سخت اندك‌اند، تا آنجا كه مي‌توان گفت در خاور زمين، از اين لحاظ، شهريار از پيشگامان در زمينة سرودن شعر محلي، روستايي برجسته‌ترين شاعر نوآفرين است. ارزش و اهميت اين نوآفريني در زمينه شعر روستايي از آنجاست كه خلأيي عظيم، و درست‌تر، فقري مطلق در اين مورد، تا سده كنوني وجود داشته و دارد. بي‌گفتگو همين فقر هنري، خود در درجة نخست، معلول اين امر بود كه تا همين اواخر، اكثريت قريب به اتفاق جمعيت روستاهاي خاورميانه را بي‌سوادان تشكيل مي‌دادند؛ و از ميان چنين اكثريت فعال و سختكوش و پاكدل، ولي مدرسه نديده، پيدا شدن شاعراني با تحصيلات عالي و با زبان و بياني هنرمندانه امكان نداشته است؛ به علاوه، براي شاعران بزرگ شهري نيز فرصت و امكان و اسباب پرداختن به روستا و زندگي روستايي و به تصوير كشيدن حيات اجتماعي آنان فراهم نبوده است. در واقع، اغلب شاعران شهري يا اساساُّ به چنين امري توجهي نداشته‌اند و چنين موضوع و مسئله‌اي برايشان مطرح نبوده است و اگر افرادي از آن ميان، دورادور، به فرهنگ آفريني روستاييان كشاورز يا دامدار و در كل، فرهنگ فولكلور، متوجه بوده‌‌اند، در مورد زندگاني اجتماعي و حيات فكري ـ فرهنگي روستايي، از آنچنان اطلاعات همه جانبه و واقع‌بينانه‌اي كه بتواند پشتوانه شعر و هنر آنان باشد، برخوردار نبوده‌اند، به طور يقين، براي بيان هنرمندانه و واقع‌بينانة زندگي روستاييات و محيط اجتماعي، و زيبائي‌ها و محيط طبيعي و روابط اجتماعي آن، كافي نبوده و نيست كه هنرمند و شاعر شهري، مثلاُّ، در تصويرگري، نقاشي چيره‌دست، و يا در توصيف‌ زيبائي‌ها شاعري گشاده زبان باشد، بلكه شرط اصلي اين بوده و هست كه شاعر، جامعه و فرهنگ روستايي و شيوة زندگي و آداب و رسوم نهادهاي حيات آن را بخوبي بشناسد، در كار و تلاش پايان‌ناپذير روستاييان و فعاليت‌هاي اجتماعي آنان، به طور مستقيم يا غيرمستقيم، شركت داشته باشد، با آنان در راه پرنشيب و فراز زندگي اجتماعي ـ اگر نه هميشه همگام و همراه ـ دست كم همدرد باشد؛ و در يك جمله روستا و مردمان آن ويژگي‌ها و مقتضيات حيات روستايي را نظراُّ و عملاُّ شناخته و به اعتباري آن را «زندگي كرده» باشد، تا بتواند واقع‌گرايانه و هنرمندانه «شعري كه زندگي است» در مورد روستا و شهد و شرنگ زندگي آن بسرايد.

چنين شرايط و امتيازاتي، تاكنون، در كمتر شاعري جمع بوده است. شهريار كامرواترين شاعري است كه براي نخستين بار در خاورميانه، حيات روستا را هنرمندانه، به شيوه‌اي خاص، موضوع هنر قرار داده است؛ و در بازآفريني اين زندگي، كه بخش اعظم آن براي شهريان و شاعران شهري ناشناخته و مجهول بوده، آنچنان كه از يك شاعر حساس و توانا انتظار توان داشت توفيق يافته و باهنرمندي، زيباييهاي طبيعي روستا، صفا و سادگي آنان، زيبايي ظاهر و صفاي باطن انسانس، كار و تلاش پرثمر كشتكاران، اميدو آرزوي آنان، آداب و رسوم و شيوة زندگي زنان و مردان، جوانان و پيران روستا را تصوير كرده است.

برای مشاهده متن کامل بر روی (( ادامه متن )) کلیک کنید

 مهدي اخوان ثالث

... نيما هميشه مست خدا بود يا بگو هميشه خدامست، اما براستي تف كن بر آنچه گفتم و گذشت. من حيران بودم در ديدارها و حتي غياب او ـ غرقه در شعرها و كارهايش ـ، كه اين مرد مردستان، از كدام خم و چشمه و دريا سبويش ـ سبوي هميشه در پستويش ـ را پر مي‌كند؟ زنده ياد شهريار تبريزي، كا نزد من چون جان عزيز بود و يادگارهاي شعري دست نخورده و ارشاد نشده‌اش هميشه عزيز خواهد بود (چون عماد جانم) باري به كسي گفته بود (بگذاريد حالا كه حوصله‌اش را دارم يك دو سه خطور خاطر و نيمچه خاطره‌ام را از شهريار برايتان نقل كنم، وقتي من از مشهد به تهران مي‌آمدم در سال 1326 شمسي كه نوزده ساله بودم، اول، و 1327 كه معلم و مدير و مؤسس دبستان كريم‌آباد بهنام سوختة ورامين ـ چهار بهنام دارد ورامين: پازوكي و... سوخته ازيسن و ديگر يادم نيست ـ شدم، چند سالي، براي هميشه به تهران كوچ كردم، باري وقتي عازم تهران بودم مرحوم گلشن آزادي مدير جريدة دو يا سه بار در هفته انتشار آزادي و ميزبان و تقريباُّ مدير انجمن ادبي خراسان، رحمت خدا بر او، كه شهريار هم شعري براي او ديوان ارشاد نشده‌اش دارد، نمي‌دانم درين چاپ ارشاد شده‌اش هم هست يا نه:

دل در هواي گلشن آزادي               مرغي بود [فغاني] و فريادي الخ

من هم در ارغنون شعري براي اين در گذشتة ارجمند كه هم به گردن شهريار حق دارد و هم به قول جهنگير تفضلي به گردن سه نسل از اهل ذوق و شعر خراسان و... حق دارد، يادش گرامي و زنده باد، باري گلشن آزادي هنگام كوچ دائمي‌ام به تهران تهران نامه‌اي خطاب به شهريار، داد به من كه به‌ش برسانم و گفت: وقتي بر وي پيش شهريار، او خيلي آدم مهربان و خونگرمي است، هر تازه وارد را كه مي‌بيند، همان تو دلانچة خانه مي‌گيرد غرق ماچ و بوسه و ازين حرفها مي‌كند، اين عادتش است، البته من دربارة اين عادت خونگرمي و مهرباني شهريار، قبلاُّچيزها شنيده بودم، آدمي كه براي جهانگير خان تفضلي شعر مهربان و خونگرم بگويد، حال آنكه جهانگيرخان تقريباُّ تقريباُّ همسن و سال شهريار بود، يا شايد يكي دو سال كم‌سن‌تر، به هر حال با شهريار دمخور شده بود و آمد و رفت و از اين حرفها، جهانگيرخان پنجاه شصت سال را شيرين داشت، آن وقت شهرياري كه براي جهانگيرخان پنجاه شصت ساله ـ كه خودش رندي برومند و يلي بود در سيستان يعني در تهران ـ شعر عاشقانه بگويد:

برای مشاهده متن کامل بر روی (( ادامه متن )) کلیک کنید