استاد شهريار دار فاني را وداع گفت

استاد مير محمدحسين شهريار، شاعر معاصر آذربايجاني، صبح امروز در بيمارستان دار فاني را وداع گفت.

استاد شهريار در سال 1283 در تبريز متولد شد. پس از تحصيل در دارلفنون، به مدرسه‌ي طب وارد شد و تا كلاس آخر مدرسه را طي كرد، ولي در اثر غليان احساسات ادبي و جوشش عواطف شاعرانه، تحصيل طب را ناتمام گذاشت و به شاعري روي آورد.

شهريار از زمره‌ي بهترين غزلسرايان معاصر بود و گفته‌اند كه در فن غزل، در اين عصر كسي به پايه‌ي او نرسيد. شهريار، خود را شهريار غزل خوانده بود.

بر ديوان شعر او كه به سال 1310 به چاپ رسيد، استاد ملك‌الشعراء بهار، طي مقدمه‌اي تقريظي نوشته و مقام شهريار را در شعر، شامخ دانست. در آن هنگام شهريار، 27 سال داشت و انتشار ديوان شعر، او را در رديف مشاهير عالم شعر و ادب قرار داد.

مجموع اشعار او را بيش از 15 هزار بيت هم دانسته‌اند. شهريار، شاعر آذربايجاني، شهر خود تبريز را بسيار دوست مي‌داشت. قدرت شهريار، آن هنگام مشخص مي‌شود كه قصايد او را به زبان پارسي و نيز لهجه‌ي آذربايجاني، مورد بررسي قرار دهيم.

در ارديبهشت ماه 1363، به همت دانشگاه تبريز، كنگره‌ي بزرگداشتي براي او برگزار شد كه در آن، جمعي از فضلاء، علماء و شعراء از مقام استاد تجليل كردند. خود شهريار، در اين سمينار، از سر فروتني يادآور شد كه راضي به زحمت استادان و فضلا نبوده است.

مقام استاد، آنچنان والا بود كه از سوي دانشگاه تبريز، به استادي افتخاري در زمينه‌ي ادبيات فارسي، برگزيده شد.

شهريار، شور و خروش جوشيده از عشق به مردم قهرمان آذربايجان را در «حيدربابا» به تركي متجلي ساخته است كه از جمله‌ي بهترين آثار ادبي در لهجه‌ي آذري است.

مرحوم شهريار از مدتي قبل، به خاطر ابتلاء به برونشيت مزمن در بيمارستان مهر تهران بستري بود كه مورد عيادت رئيس جمهور اسلامي ايران، جناب حجت‌الاسلام و المسلمين خامنه‌اي قرار گرفت.

درگذشت استاد گرانقدر شهريار را به مردم قهرمان آذربايجان و نيز به جامعه‌ي ادب و فرهنگ كشور، تسليت عرض مي‌نمائيم.

روزنامة اطلاعات ـ يكشنبه 27 شهريور ماه 1367 ـ شماره 18565.

 هيأت دولت از شخصيت شاعر فقيد استاد شهريار تجليل كرد

... درجلسة امروزهيأت دولت از شخصيت شاعر ارزشمند مرحوم شهريار تجليل شد و فقدان وي ضايعه‌اي اندهبار براي جامعة انديشمندان و هنردوستان كشور توصيف شد.

1367 ـ شماره 18565روزنامة اطلاعات ـ يكشنبه 27 شهريور ماه1367 ـ شماره 18565.

برای مشاهده متن کامل بر روی (( ادامه متن )) کلیک کنید

پانزده سال پيش كه شهريار در تهران به سر مي‌برد دوستاني داشت كه به تفاوت ده يا بيست يا سي سال تمام با او و ديگر دوستي داشتند. در اين ميان استاد صبا، نيما يوشيج، حسين تهراني، جعفر اخوان، عبادي، عبدالله خان دوامي و هوشنگ ابتهاج از همه بيشتر به او نزديك بودند و در چند سال آخر اقامت شهريار در تهران اين چند تن غالب اقات خود را با هم مي‌گذراندند. از اين ميان صبا و نيما هفت، هشت سال است كه در گذشته‌اند ولي جاي آنها همه جا و بخصوص در اين جمع به خوبي محسوس و معلوم است.

چندي پيش كه شهريار براي شركت در كنگره شاعران و نويسندگان به تهران دعوت شد در اولين ديدار از سايه و من قول گرفت موجبات ديدار او را با حسين تهراني و عبادي و اخوان فراهم كنيم. از همان روز دست به كار شديم و بالاخره هفتة گذشته شهريار و حسين تهراني و جعفر اخوان و سايه و نادرپور در كلبة محقر مخلص دور هم جمع شدند: استاد عبادي به علت مسافرت در اين جمع شركت نداشت.

شهريار تازه وارد اتاق شده بود و چون شنيده بد كه مخلص نواري از صبا دارد كه صبا در آن آهنگ معروف ديلمان و شوشتري را با ويلن نواخته و خودش هم صحبت كرده از من خواست تا ضبط صوت را باز كنم.

درست در لحظاتي كه موسيقي عميق و بي‌نظير صبا در فضاي اتاق پيچيد حسين تهراني و جعفر اخوان از در وارد شدند. و اين هر سه همديگر را تنگ در برگرفتند. سرها را به هم تكيه دادند دستها را بر شانة هم گذاشتند و به هيئت اجتماع، هاي هاي گريستند و موسيقي صبا در فضا اوج مي‌گرفت.

تو آفتاب تموزي و من چو برف تميز

نگاه كن كه به يك لحظه پاك آب شوم

يادداشتي از يك سفر كوتاه

سعادت عظيمي بود كه شهريار را چند روز پيش مي‌ديدم. نخستين بار بود كه در برابر پيرمرد پاك و پاكباخته مي‌نشستم، شعرش را مي‌شنيديم و برايش شعر مي‌خواندم. هم زماني كه شعر مي‌خواند و شعر مي‌شنيد، و هم موقعي كه درباره شعر سخن مي‌گفت، گوئي به چيزي جز شعر نمي‌انديشد. و من كه در برابر او نشسته بودم، اعتقاد يافتم به اينكه اين مرد از اعماق روحش اسير احساس و جاذبه و قدرت كلمات است و ونفس و ذات و جوهر شعر را در هر قالبي كه باشد، به خوبي درك مي‌كند؛ خواه اين قالب، سيماي پاك و شفاف و اهلي شعر خودش باشد و خواه چهره خشن و وحشي شعر من.

شهريار از بس لاغر شده كه سخت بلند قد مي‌نمايد. همينكه من و مفتون وارد شديم، دست ما را با لطف و گرمي فشرد.

رفت مهر و تسبيح و سجاده و قرآن را جمع كرد و كنار گذاشت و آمد آب جوش در فنجانها ريخت. نارنجي را نصف كرد و با مقداري خرما به ما تعارف كرد. نفري، دانه‌اي خرما برداشتيم و نارنج را در آب جوش فشرديم و بعد من در قيافه شهريار خيره شدم كه نشسته بود و ما را مي‌نگريست و با همان پيژامه و شبكلاه و شال گردن، سخت صميمي و اهلي و در عين حال منزوي و تنها مي‌نمود.

از اينكه در فكر احياي نام و آثار پدرت هستي هم از طرف خودم و هم از طرف پدرت صميمانه تشكر مي‌كنم و به دُعاي پدري توفيق شما را خواستارم. امّا پسر عزيزم چاپ كُليّات پدرت با اين صورت فعلي كار بسيار مهم و مشكلي است. كاري است كه خودش حتّي با كمك من از زير بارش شانه خالي كرد.

ديوان كامل هر شاعري خوبست در حيات خودش چاپ شود چون آن موقع است كه گوينده سر غيرت مي‌آيد و با تمام قوا آخرين (رُتوش) را مي‌كند كه آن خيلي مهّم است. حالا كه خودش نيست يا بايد منخبات چاپ كرد و روح پدرت هم تسليم و راضي به آن باشد. چنين آدمي هم مثل خودش بايد باشد.

من اگر در تهران بودم و حال و حوصله‌ئي هم داشتم كار من و وظيفة من بود حالا كه من نيستم بايد فكر اساسي كرد.

اشكال اينجاست كه نيما در ادبيّات فارسي موقعيت خاصي دارد؛ كسي است كه پُل تحول را ساخته، پيش از ا هم مقدّماتي بوده ولي شاخص‌تر و مشخص‌تر اوست. نيما با ساختن افسانه يك تخيل و فانتزي جديدي در شعر پارسي ايجاد كرده، اينست كه نيما را بايد خيلي آبرومند مخصوصاُّ جنبة كلاسيكش را از حيث الفاظ و جمله‌‌بندي خيلي محكم بايد نشان داد تا اوّلاُّ حمل بر ضعف و چاره‌جوئي براي پوشاندن عيب خود نشود. و ثانياُّ كارهاي تازه‌اش زننده و شاخدار به نظر نيايد.

برای مشاهده متن کامل بر روی (( ادامه متن )) کلیک کنید